Veel gestelde vragen

 

Laatst bijgewerkt op: 18 september 2009

CAO ALGEMEEN

 
Kan iedereen de NHG CAO toepassen?
Iedere Horecaondernemer die lid van het NHG is en de contributie heeft betaald, mag direct de NHG CAO toepassen. De hele CAO is op alle bestaande arbeidsovereenkomsten van toepassing. Eventuele wijzigingen in bestaande loonafspraken met uw huidige werknemers kunnen alleen ten gunste van deze werknemers zijn.

Per wanneer kan een horecabedrijf dat thans lid is van KHN, lid worden van het NHG?
KHN leden kunnen direct lid worden van het NHG. KHN leden kunnen pas de NHG CAO toepassen én zijn gedispenseerd van boven genoemde fondsen als zij geen KHN lid meer zijn en de KHN CAO beëindigd is. KHN leden die op willen zeggen dienen hun lidmaatschap voor het volgend jaar telkens vóór 1 oktober op te zeggen. Voor vragen kunt u zich wenden tot het secretariaat. Zodra u NHG lid bent kunt u gebruik maken van de kortingsregelingen.

Voor de goede orde dienen wij hier te vermelden dat wij niet aansprakelijkheid zijn voor gevolgen uit individuele arbeidsovereenkomsten. Naast een al dan niet toepasselijke CAO spelen er bij elke concrete en individuele arbeidsovereenkomst diverse factoren een rol waar wij geen zicht op hebben. Te denken valt aan aanvangstijdstip, regiem CAO bij aanvang, duur dienstverband etc. Voor advies over concrete arbeidsovereenkomsten, verwijzen wij u naar een terzake deskundig jurist en wijzen er op dat in de arbeidsovereenkomst onder enige regime door een werknemer verkregen rechten moeilijk teniet kunnen worden gedaan. Let ook op de periode van Algemeen Verbindend Verklaring van andere wellicht toepasselijke CAO’s

Van welke fondsen zijn NHG leden gedispenseerd, met inachtname van het bovenstaande?
Bedrijven die vóór 14 juli 2005 NHG lid waren hoeven na deze datum ook niet te betalen aan de SOHOR (Stichting Overgangsregeling voor het Horecabedrijf). Bedrijven die na 14 juli 2005 NHG lid zijn geworden hebben wel een SOHOR-verplichting tot einde looptijd SOHOR.  De SOHOR-CAO is per 1 januari 2005 verlengd en geldt tot en met 30 juni 2010.

Het ministerie heeft als volgt besloten: De leden van de NHG, indien althans hun lidmaatschap reeds voor inwerkingtreding van het AVV-besluit is aangevangen, te dispenseren van het besluit d.d. 14 juli 2005 tot AVV van de bepalingen van de CAO Horecabedrijf inzake Overgangsregeling Vervroegd Uittreden. Hieruit kan het bestuur concluderen dat alle NHG-leden die voor 14 juli 2005 lid zijn geworden geen SOHOR-premie hoeven te betalen na deze datum.

De SOHOR-bijdrage is op nul gezet, omdat die vervalt per 1 januari 2010. De SOHOR-regeling zelf blijft wel gewoon bestaan. SOHOR is de Stichting Overgangsregeling vervroegd uittreden voor het Horecabedrijf. Afschaffing van de SOHOR-bijdrage scheelt zowel de werkgever als de werknemer 0,7% premie (totaal 1,4%). Tot 1 juli 2010 kunnen werknemers geboren in 1948 of eerder een aanvraag indienen om eerder te stoppen met werken. Meer informatie vindt u op www.sohor.nl.

Voor wie geldt de Algemeen Verbindend Verklaring (AVV)?
Een CAO kan Algemeen Verbindend worden verklaard (AVV) door de minister. 
Dit betekent dat afspraken die in een CAO vastgelegd zijn, voor iedereen in die branche gelden, behalve voor werkgevers en hun werknemers in de horeca die gedispenseerd zijn.  Leden van het NHG zijn gedispenseerd voor verplichtingen uit de CAO van KHN, met inachtname van het bovenstaande.

Ik heb een NHG bedrijf overgenomen, ben ik automatisch NHG-lid? 
U neemt in principe alle rechten en plichten over, ook het NHG lidmaatschap. U dient zich wel als nieuw lid aan te melden en het secretariaat te informeren dat u het lidmaatschap wenst over te nemen. U krijgt na administratieve verwerking een eigen lidnummer.

Wat staat er in de CAO?
De CAO is in tien groepen van onderwerpen ingedeeld. Zij is zeer overzichtelijk en helder geschreven. U kunt de CAO op internet vinden en uitprinten: www.horecagilde.nl/cao.

Hoe kan ik een CAO-boekje aanvragen?
Bij aanmelding krijgt ieder NHG-lid één boekje. Als u meerdere boekjes wenst te ontvangen kunnen deze besteld worden bij het secretariaat van het NHG.
Als u meer dan 20 boekjes besteld 
zijn er kosten aan verbonden, € 1,75 ex BTW per boekje. U kunt het totaalbedrag plus BTW overboeken op bankrekeningnummer 510452760 ten name van Nederlands Horeca Gilde onder vermelding van uw bedrijfsnaam en lidnummer. Na ontvangst van uw betaling zullen de boekjes aan u worden toegezonden.

Is het mogelijk 2 verschillende horeca-CAO's naast elkaar te gebruiken?
In een bedrijf kunt u slechts één horeca CAO toepassen op een bepaalde groep werknemers.  Om gebruik te mogen maken van de NHG horeca-CAO dient de hoofdactiviteit van uw bedrijf horeca-werkzaamheden te zijn.

Indien u een bedrijf heeft waarop geen CAO van toepassing is, maar u ook medewerkers in dienst heeft voor horeca-activiteiten, dan kunnen deze medewerkers veelal onder de NHG-CAO vallen. Van belang is te weten of op  deze medewerkers het Instellingsbesluit voor Horeca en Catering (8-12-2003) van toepassing is.
Neemt u hierover contact op met het NHG secretariaat. 

Overigens: een CAO stelt minimumvoorwaarden, u kunt hier altijd van afwijken in positieve zin voor de werknemer.

ARBODIENST

Preventiemedewerker:
Ongeacht of de werkgever de maatwerkregeling of de vangnetregeling kiest, hij dient minimaal één van de werknemers als preventiemedewerker aan te wijzen. Voor bedrijven met 15 of minder werknemers geldt dat de werkgever deze taak zelf op zich kan nemen. De preventiemedewerker moet zorg dragen voor de dagelijkse veiligheid en gezondheid binnen het bedrijf. Hij of zij moet dus kennis hebben van de arbo-risico's in het bedrijf. De taken van de preventiemedewerker bestaan onder ander uit:
- voorlichten over het onderhoud van de apparaten
- het bewaken van het juiste gebruik van beschermingsmiddelen
- instructie geven over het werken met gevaarlijke stoffen

De risico-inventarisatie en -evaluatie van het bedrijf en het bijbehorende plan van aanpak vormen de basis hetgeen de preventiemedewerker moet weten. De preventiemedewerker hoeft geen cursus te volgens, zolang hij of zij maar over de kennis van de activiteiten van het bedrijf en de daarmee samenhangende arborisico's beschikt. De werkgever blijft echter eindverantwoordelijk voor de arbeidsomstandigheden binnen het bedrijf. 

Bent u verplicht een contract af te sluiten met een arbodienst?
Sinds 1 juli 2005 zijn bedrijven nog steeds verplicht om zich deskundig te laten ondersteunen bij preventie- en verzuimaanpak, maar zijn er alternatieven voor het contract met een arbodienst. De belangrijkste veranderingen zijn:
- alternatief voor arbodienst mogelijk
- preventiemedewerker verplicht
- minder dan 10 werknemers: deskundige toets op risico-inventarisatie & evaluatie
   vaak niet nodig

Als werkgever kunt u nog steeds kiezen voor een contract met een arbodienst (NHG heeft connecties met Commit Arbo). Maar u kunt ook kiezen voor maatwerk, bv: het inhuren van externe arbeidsdeskundigen voor bepaalde taken en daarnaast een van uw eigen medewerkers opleiden tot gecertificeerd arbodeskundige. Als uw bedrijf niet meer dan 10 medewerkers telt, dan kunt u bij ons de risico-inventarisatie & evaluatie opvragen voor het opstellen van uw ri&e. U hoeft uw ri&e dan niet langer door een arbodienst te laten toetsen. Van deze ri&e instrumenten kunt u ook gebruik maken als u een bedrijf heeft met 10 tot 25 medewerkers. U moet uw ri&e echter nog wel door de arbodienst laten toetsen, maar dan gaat het om een lichte (goedkopere) toets.

VERPLICHTINGEN WERKGEVER
Hoe hoog is de maaltijdvergoeding en is de werkgever verplicht deze te betalen?  
U bent verplicht aan elke werknemer die minimaal 7 uur werkt tenminste een koffiemaaltijd te verschaffen.  De NHG CAO laat de keuze vrij of u daarvoor een vergoeding vraagt of niet. Ook de hoogte van een eventuele vergoeding kunt u zelf in redelijkheid vaststellen. Er geldt wel een fiscale bijtelling, de maaltijd
wordt door de belastingdienst beschouwd als loon in natura. De belastingdienst hanteert vaste bedragen voor een koude of een warme maaltijd die bij het bruto salaris van de werknemer worden opgeteld. U kunt deze bedragen vinden op de website van de belastingdienst.  De fiscale bijtelling voor 2009 van een koffiemaaltijd bedraagt € 2,10.  Indien de medewerker geen gebruik maakt van de mogelijkheid een maaltijd te gebruiken en hiervoor zelf zorg wil dragen, dan kan het forfaitaire bedrag achterwege blijven op de salarisstrook. Wij raden u aan hiervan wel een aantekening te maken in het personeelsdossier.

VERPLICHTINGEN WERKNEMER
Mag de werkgever kleding voorschrijven voor werknemers?
In de CAO is hierover niets geregeld, u mag dit wel opnemen in uw huisregels of de arbeidsovereenkomst, dan is het inderdaad een verplichting.

ARBEIDSOVEREENKOMST
Hoe vaak kan een arbeidsovereenkomst worden verlengd?

De NHG CAO biedt u de ruimte om een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd  maximaal vier maal te verlengen, voor een totale periode van maximaal 5 jaar. De duur van de contracten kan variëren. Bijvoorbeeld: Het eerste contract kan een tijdsduur hebben van drie maanden, het tweede contract een half jaar, het derde contact een jaar etc. Van belang is dat de maximale duur van 60 maanden niet wordt overschreden. Bij een vijfde verlenging is sprake van een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. 

Ik ben een nieuw NHG lid, hoe zit het met verlengingen van bestaande arbeidsovereenkomsten?
Als de arbeidsovereenkomst in de periode vóór uw lidmaatschap voor de derde keer verlengd is, krijgt de werknemer hierna een contract voor onbepaalde tijd. Is een contract voor bepaalde tijd in de voorgaande periode niet verlengd, of 1 of 2 keer verlengd, dan kunt u de NHG CAO toepassen, dat wil zeggen maximaal 4 verlengingen. Let u hier op!: indien u lid was van KHN kan de inhoud van de arbeidsovereenkomst verder wel bepaald blijven door de KHN CAO. Deze kan dan geacht worden zelfstandige inhoud van die arbeidsovereenkomst te zijn geworden, in het geval van daarna volgende CAO's met minder individuele rechten voor de werknemer. 

Hoeveel keer mag je een proeftijd geven bij verlenging van een contract?
Een proeftijd in een arbeidsovereenkomst mag slechts één keer vastgesteld worden.
Bij verlenging van een contract mag niet opnieuw een proeftijd aangehouden worden, behoudens uitzonderlijke gevallen waarover u bij een deskundige advies dient in te winnen. 

Ik heb medewerkers met een contract voor bepaalde tijd, wat gebeurt daarmee?
Contracten voor een bepaalde tijd eindigen op een afgesproken datum, ook als een werknemer op dat moment ziek is. U kunt uw medewerker opnieuw een contract aanbieden voor bepaalde of onbepaalde tijd, deze medewerker valt dan geheel onder de NHG CAO. Wel dient u in het contract te vermelden dat voor de arbeidsovereenkomst de NHG CAO geldt. Indien u een contract voor bepaalde tijd wilt verlengen, kunt u dit maximaal 4 maal (stilzwijgend) verlengen. Wij adviseren u altijd gebruik te maken van de standaardcontracten, die u als u lid bent gratis bij ons secretariaat kunt bestellen.

Wat is het verschil tussen parttime en oproepbasis?
Een parttimer is iemand in vaste dienst die contractueel een vastgesteld aantal uren (minder dan 38 uur per week) werkt. Op oproepbasis is er geen vastgesteld aantal uren.

Klopt het dat voor NHG leden de flexwet niet van toepassing is?
Nee, de wet geldt voor iedereen. Echter, de NHG CAO maakt gebruik van verruimde mogelijkheden die de flexwet aangeeft, zodat een incidentele oproep voor werk niet automatisch tot een vast contract leidt.

Hoe lang mag de proeftijd zijn bij tijdelijke en vaste contracten?
De proeftijd bedraagt standaard twee maanden, maar mag ook korter zijn. Dit moet dan wel in het arbeidscontract staan. Langer dan twee maanden is niet toegestaan.

Moet er voor iedere keer dat je een oproepkracht oproept een contract worden gemaakt?
Nee. U kunt een voorovereenkomst met iemand maken waarin u afspreekt dat hij of zij op incidentele basis kan werken. Het secretariaat heeft voor NHG leden een voorovereenkomst voor oproepkrachten beschikbaar.

Hoe is de oproepkracht geregeld in de CAO?
Aan oproepkrachten kunnen risico's kleven die niet alle te voorzien zijn. In voorkomende gevallen dient u tijdig deskundig advies te vragen.
De CAO regelt de positie van de oproepkracht in artikel 19 "loondoorbetalingverplichting". Indien u meer informatie hieromtrent wenst te ontvangen, kunt u contact opnemen met het secretariaat. 
Bij oproepkrachten zijn twee varianten mogelijk. 
1. De arbeidsovereenkomst met uitgestelde prestatieplicht.
2. De voorovereenkomst

Waarvoor dient de opzegtermijn?
Indien de werkgever de werknemer wil ontslaan, moet hij daarvoor een ontslagvergunning aanvragen bij het arbeidsbureau. Deze procedure kan een tijd duren, maar kost vrijwel niets. Ook kan de werkgever naar de kantonrechter stappen om de arbeidsovereenkomst te ontbinden. Dat kan snel gaan, maar is kostbaar. Als er een ontslagvergunning wordt verleend geldt er een opzegtermijn van een maand. Opzegging van een arbeidsovereenkomst kan uitsluitend geschieden per de eerste dag van de nieuwe maand met inachtneming van de geldende opzegtermijn. De opzegtermijn geldt dus alleen bij tussentijdse verbreking van het contract. 

Bijvoorbeeld: de ontslagvergunning is verleend op 6 oktober, opzeggen per einde van de maand, opzegtermijn is 1 maand, dus de arbeidsovereenkomst eindigt per 1 december. Indien de rechter ontbindt, bepaalt die wanneer de arbeidsovereenkomst eindigt en is er geen opzegtermijn van toepassing. Wel handelt de uitvoerder (UWV) van de WW dan alsof er een opzegtermijn voor de werknemer geldt, voor wat betreft het recht op WW. 

Wat doe ik bij ernstige ontevredenheid over een medewerker?
Bij ontevredenheid raden wij u aan reeds in een vroeg stadium schriftelijk bij te houden wat er voorvalt in de relatie met uw werknemer. Maak van een evaluatie- of waarschuwingsverslag een schriftelijk rapport en reik dat ook uit aan uw werknemer, waarbij u deze een exemplaar voor ontvangst laat tekenen. Alleen voor ontvangst, niet voor akkoord. Daarin vermeldt u de incidenten: de dag en het moment, wat is er gebeurd, wie waren er bij aanwezig, wat heeft u voor actie ondernomen, wat was de reactie van uw medewerker, welke afspraken heeft u gemaakt heeft of welke eisen heeft u gesteld en op welke termijn heeft u uitgesproken verbetering te willen zien. We adviseren u bovenstaande zaken vast te leggen en eventuele gemaakte afspraken met uw medewerker schriftelijk te bevestigen. 

Wat kan de werkgever doen bij een ernstig conflict zoals diefstal of drugsgebruik?
De werkgever kan bij een ernstig conflict de werknemer op staande voet ontslaan. Dit ontslag dient per direct in te gaan. Echter, dit ontslag op staande voet kan altijd getoetst worden door de rechter. De reden moet zeer ernstig zijn en de werkgever dient dit aantoonbaar te maken.  Indien de rechter niet akkoord gaat, kan hij de werkgever vorderen de werknemer weer in dienst te nemen. Ook kan hij het ontslag als definitief beschouwen en de werkgever een schadeclaim laten betalen aan de werknemer. Vraag altijd juridisch advies voordat u over gaat tot ontslag op staande voet. Bedenk daarbij dat het ontslag op staande voet zo spoedig mogelijk na het voorval dient te worden gegeven, liefst binnen een dag na het gebeurde en schriftelijk, aangetekend en met opgaven van redenen dient te geschieden. 

Diefstal en drugsgebruik zijn een gevaar voor uw bedrijf en uw medewerkers. Maar zolang u de overtreders niet op heterdaad betrapt, is het probleem niet makkelijk op te lossen.  Het NHG adviseert werkgevers om de gelegenheid tot diefstal zo klein mogelijk te maken: werk met een afroomkluis, fooienkluis, personeelskluisjes, een kassa met sleutel, verander de cijfercode van uw kluis regelmatig of neem een tijdslot. Hang camera's zichtbaar op in diverse ruimtes. Zet sterke dranken in een afsluitbare kast. Zorg voor regelmatige controles van dranken, goederen en geld. Bij herhaling van problemen kunt u een beveiligingsbedrijf om advies vragen.  
In de standaard NHG huisregels is een verklaring over drugsgebruik opgenomen.

Mijn medewerker is in hechtenis genomen, moet ik het loon doorbetalen?
Nee. Indien u dit toch heeft gedaan, kunt u het terug vorderen door een brief aan de medewerker te sturen. Indien uw medewerker weigert het loon terug te betalen, kunt het betaalde loon verrekenen met vakantiedagen en vakantiegeld.

Mijn medewerker komt regelmatig te laat, mag ik hiervoor salaris inhouden?
Ja, dat mag volgens de hoofdregel uit het arbeidsrecht: geen werk, geen loon. 
Veelvuldig te laat komen kunt u vastleggen in een schriftelijk waarschuwing. Het kan zelfs reden zijn voor ontslag op staande voet.

Mag ik een maximum leeftijd vermelden in een arbeidsovereenkomst?
Nee, alleen van 65 jaar. U kunt een eerdere leeftijd aangeven, maar bij een conflict hierover moet u aan de rechter daarvoor een goede rechtvaardiging kunnen geven.

Mag ik een concurrentiebeding opnemen in de arbeidsovereenkomst?
Dat hangt van een aantal omstandigheden af:
- is er een redelijke afweging van belangen van werkgever en werknemer
- een jaar is het maximum, twee jaar voor gevoelige functies. 
- het opnemen van de concrete namen van concurrenten is aanbevolen, het maakt uw zaak sterker bij een eventueel conflict hierover.

LONEN
Zijn de salarissen functiegebonden?
De werkgever maakt zelf functieomschrijvingen met daaraan gekoppeld een bij deze functie passend salaris. Uiteraard is het wettelijk minimum loon de ondergrens.

Geldt een verplichte zondagtoeslag?
Nee, er is geen zondagstoeslag.

Zijn er toeslagen op feestdagen?
Vanaf 1 januari 2004 geldt er een toeslag van 50 % op 1e en 2e Kerstdag en Nieuwjaarsdag. Natuurlijk heeft u als werkgever de ruimte om deze regeling uit te breiden.

Is het vakantiegeld binnen de NHG CAO geregeld?
Het vakantiegeld voor NHG werknemers bedraagt 8 procent van het bruto jaarloon. Het vakantiegeld wordt in mei betaald.

Mag een werknemer een salaris inclusief vakantiegeld en/of vakantiedagen krijgen? 
Het is niet toegestaan een salaris inclusief vakantiedagen af te spreken.Vakantiedagen mogen wettelijk bijna alleen na het einde van het contract worden uitbetaald, en maar zeer mondjesmaat tijdens het contract. De CAO maakt dat laatste echter niet mogelijk. Vakantiegeld mag ook niet per maand inclusief worden uitbetaald. De CAO schrijft namelijk voor dat het één maal per jaar wordt betaald, per 1 mei.

Is er een reiskostenvergoeding in de CAO afgesproken?
De CAO regelt geen reiskostenvergoeding. U kunt bij de belastingdienst informeren naar mogelijke regelingen.

Mag een arbeidscontract vermelden dat het afgesproken salaris inclusief alle overuren is?
Nee, overuren dienen betaald te worden.

Als iemand meer verdient dan in de CAO-tabel staat aangegeven en een jaarcontract heeft, heeft hij dan toch recht op de afgesproken verhogingen?
De NHG CAO kent geen loontabellen. De loonsverhogingen die in de CAO staan gelden voor iedere werknemer die meer verdient dan het minimumloon. Er wordt in de CAO altijd een peildatum genoemd. Loonsverhogingen die plaats vonden in de periode tussen de peildatum en de datum van verhoging worden hierin dus verdisconteerd .

Hieronder volgen de door de minister vastgestelde minimum (jeugd)lonen 

Bruto minimumloon per 1 januari 2010 
De brutobedragen van het wettelijk minimumloon en het minimumjeugdloon stijgen per 1 januari 2010.

De bedragen
Voor een werknemer van 23 jaar of ouder is het bruto minimumloon bij een volledig dienstverband per 1 januari 2010:


Voor een werknemer van 23 jaar of ouder is het bruto minimumloon bij een volledig dienstverband per 1 januari 2010:

per maand

1.407,60

per week

324,85

per dag

64,97


Bruto minimumjeugdlonen per 1 januari 2010

Leeftijd

% van het minimumloon

per maand

per week

per dag

22 jaar    

85 % 

1.196,45 

276,10 

55,22

21 jaar    

72.5 %    

1.020,50

235,50 

47,10

20 jaar    

61.5 %      

865,65

199,75   

39,95

19 jaar    

52.5 %                     

739,00

170,55 

34,11 

18 jaar    

45.5 %                     

640,45

147,80  

29,56

17 jaar    

39.5 %

556,00

128,30

25,66

16 jaar    

34.5 %                   

485,60 

112,05 

22,41

15 jaar    

30 %      

422,30

97,45

19,49

De netto bedragen zijn, anders dan de bruto bedragen, niet wettelijk bepaald. Ze kunnen per bedrijfstak of bedrijf verschillen. Dit komt door verschillen in inhoudingen op het loon, onder meer in verband met de premieheffing voor de sociale zekerheid.
Onderstaande tabel geeft ter indicatie de netto minimumloonbedragen voor een alleenstaande werknemer, die is geboren in 1950 of daarna. Werknemers ouder dan 57 jaar hebben recht op een hogere arbeidskorting. In de tabel is hiermee geen rekening gehouden.
Netto minimumloonbedragen per 1 januari 2008, afgerond op hele euro's
Bovenstaande gegevens zijn gebaseerd op een 40-urig werkweek, of gelijk aan het aantal uren dat in de CAO als werkweek is afgesproken. Voor NHG leden geldt voor het bovenstaande een 38-urig dienstverband. Indien werkgever en werknemer een arbeidsduur zijn overeengekomen, dat korter is dan de normale arbeidsduur, wordt het bedrag, dat voor de werknemer als minimumloon geldt, naar evenredigheid verlaagd. 

Hoe zit het met de fooien?
Fooi mag nooit bij een salaris inbegrepen zijn, het is geen salaris.
Indien u de fooien verdeelt of door een bedrijfsleider laat verdelen, lopen u en uw werknemers het risico dat dit door de belastingdienst gezien wordt als salaris, met als gevolg dat er, eventueel met terugwerkende kracht, loonbelasting over betaald moet worden. Om dit probleem te voorkomen kunt u de fooi door de medewerkers zelf laten houden of verdelen.

ARBEIDSTIJDEN
Wat zijn overuren?
Een toeslag van 50 % in geld of tijd op overuren wordt berekend, indien de werknemer op last van de werkgever in 26 weken meer dan 988 uur heeft gewerkt.

Zijn er maximum werktijden?
Ja, de werktijden zijn gebonden aan een maximum per dag, per week, per maand en per 3 maanden. U kunt dit vinden in de CAO: artikel 28-arbeidstijden.

Kunnen werknemers verplicht worden op zondag te werken?
Ja, maar zij hebben standaard recht op 4 vrije zondagen per 13 weken.

Kunnen werknemers verplicht worden op feestdagen te werken?
Ja, werknemers dienen volgens rooster te werken. Het rooster moet voldoen aan de eisen in de CAO aangaande overwerk. Het kan wel raadzaam zijn om van te voren met uw werknemers te overleggen om tot een eerlijke verdeling van het werk op feestdagen te komen.

SCHOLING
Vraag van leden: hoe kun je erkend leerbedrijf worden?
-
er moet een erkende leermeester in het bedrijf werkzaam zijn.
- de ondernemer moet een ondernemerstraining gevolgd hebben.
- de leermeester moet voldoende tijd vrij kunnen maken voor een goede
  begeleiding van de leerling.
- de examens voor leermeester en de ondernemingstraining worden door het 
  SVH afgenomen.
Voor registratie van het leerbedrijf verwijzen wij u naar www.kenwerk.nl.

Het LOB zorgt voor erkenning van het leerbedrijf.
Het leerbedrijf moet een leerplan opstellen. Stapsgewijs wordt er in samenwerking met het LOB gewerkt aan de ontwikkeling en uitvoering van dit leerplan.
Voor meer informatie kunt u zich wenden tot het SVH, telefoonnummer 0900-1402 of www.svh.nl. Er zijn voor het NHG leerbedrijf een aantal fiscale aftrekposten, namelijk de mogelijkheid om de kosten van het gebruik van de ruimte en materialen en de leermeester voor uw leerling op te voeren. Bovendien kunt u gebruik maken van de lage lonen-regeling. U kunt zich hiervoor wenden tot uw boekhouder.  

Hoe stel ik een leerling-contract op?
Wanneer u een leerbedrijf heeft en een leerling aanneemt, kunt u de NHG CAO toepassen. U kunt uw eigen standaardcontracten gebruiken.
Behalve alle standaardzaken zoals naam en BSN-nummer, hoort daar in te staan:
- het aantal uren dat de werknemer werkt per week. (maximaal 32)
- de werknemer staat ingeschreven bij een ROC.
- de werknemer verplicht zich om per week 1 dag van 6 uur de ROC opleiding  
   te volgen.
- de functie van de werknemer is: "leerling-.........."

ZIEKTE

Wanneer iemand een contract heeft voor bijvoorbeeld 4 uur, maar meestal meer werkt en vervolgens ziek wordt, voor hoeveel uur moet er dan worden uitbetaald?
De hoogte van het ziektegeld is gebaseerd op de gemiddelde werkduur per week van de laatste 3 gewerkte maanden. De werknemer bouwt het vermoeden op meer te werken dan het aantal uren vermeld in het contract. 

Wat moet ik doen als een werknemer voor het aflopen van een tijdelijk contract ziek wordt?
Als een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd afloopt en de werknemer wordt voor afloop van het contract ziek, kunt u als werkgever deze ziekmelding uiterlijk de laatste dag via een "vangnetformulier" melden aan het GAK. 
Dient een werkgever het formulier te laat in dan kan het zijn dat het GAK de betalingsverplichtingen niet overneemt of dat de werkgever een boete dient te betalen. Ook kan het UWV betaalde ZW-uitkeringen gaan verhalen als de werkgever tijdens het dienstverband te weinig heeft gedaan aan re-integratie. Het vangnetformulier is op te vragen bij het GAK of bij het NHG-secretariaat.

VERLOF
Is er kinderopvang geregeld in de CAO?
Nee, er zijn echter wel fiscale mogelijkheden voor kinderopvang. Informeer hiervoor bij de belastingdienst.

Hoe moet je dispensatie voor de fondsen aanvragen?
Het NHG meldt u als lid aan bij het SBH. Als u recht heeft op dispensatie hoort u dat automatisch te krijgen. Indien u toch geen dispensatie krijgt van het SBH kunt u een bezwaar schrijven. Het SBH zal uw NHG lidmaatschap toetsen. Wij adviseren u de SBH nota kritisch te bekijken, er zijn klachten over verkeerde berekeningen. Let u vooral goed op de grondslag voor de premies: Het SBH gaat vaak automatisch uit van 80 % werknemers vanaf 25 jaar, die  pensioenpremieplichtig zijn. Indien u veel jonge medewerkers heeft, hoeft u dus minder te betalen ! De nota voor het bedrijfschap horeca (een verplichte premie voor alle horeca-bedrijven) wordt ook door het SBH geïnd. U heeft omdat u lid bent van een werkgeversorganisatie recht op 30 % korting over het hele bedrag, met een maximum van 195,- euro, mits u uw lidmaatschapsnota op tijd betaald heeft. Deze korting wordt verleend over het voorgaande jaar.

Hoe kun je bezwaar aantekenen tegen de nota van het SBH?
U kunt binnen de bezwaartermijn het SBH een brief sturen waarin u vermeldt welk deel van de rekening niet klopt. U krijgt van het SBH een afwijzing van uw bezwaar, dan wel een herziene rekening.

Vanaf wanneer gelden de fondsverplichtingen?
De Sociale Fondsverplichtingen gelden al vele jaren. Het NHG heeft voortdurend kritische kanttekeningen geplaatst bij de hoogte van de premies, de enorme reserves van de fondsen en het gebrek aan controle op de bestedingen.  Mede als gevolg daarvan zijn er diverse fondsen afgeschaft en zijn premies gereduceerd.

Hoe zit het met de AVV van de Fondsen?
De Algemeen Verbindend Verklaring (AVV) van de CAO Fondsen maakt dat alle horecaondernemers moeten meebetalen, ook zij die geen lid zijn van KHN. Op deze manier worden er jaarlijks vele miljoenen euros door werkgevers en werknemers aan de fondsen betaald.

Wat is het probleem met representativiteit?
Om voor een AVV in aanmerking te komen dient de werkgeversorganisatie te voldoen aan de representativiteit-eisen. Dat houdt in dat minimaal 60 % van alle werknemers in de branche bij hun leden werken. Het NHG heeft ernstige twijfels aan de representativiteit van KHN. Een onderzoek van accountantskantoor Price Waterhouse heeft aangetoond dat de representativiteitcijfers van KHN op zijn minst discutabel zijn. Er worden steeds meer vragen hierover gesteld, ook in de Tweede Kamer.

PENSIOEN EN VROEGPENSIOEN
Met welke leeftijd kun je met pensioen of vroegpensioen?
Uw werknemers kunnen met pensioen vanaf 65 jaar. Er is geen vroegpensioen-regeling meer en het NHG kent geen vut regeling.

Wordt met de pensioenpremie ook het WAO-gat opgevuld?
Ja, u betaalt (verplicht) een aparte premie voor het WAO gat.

Premies en bijdragen voor werkgevers in de Horeca 2009

Regeling

Werknemer

Werkgever

Totaal

Leeftijd

PH&C

7,15%

7,15%

14,30%

21-65 jr

SOHOR

0,70%

0,70%

1,40%

14-65 jr

PH&C gebruikt de PH&C-premie voor opbouw van ouderdomspensioen. De grondslag waarover de premie wordt berekend, is gelijk aan het pensioengevend loon minus de franchise. De premie per deelnemer wordt vastgesteld op basis van de werkelijk verloonde uren. Het gemaximeerde pensioengevend loon en de franchise zijn op basis van een fulltime dienstverband. Een fulltime dienstverband in de horeca heeft 1976 uren per jaar.

SOHOR
De SOHOR-bijdrage wordt gebruikt voor de Stichting Overgangsregeling vervroegd uittreden voor het Horecabedrijf. De grondslag waarover de bijdrage per werk-nemer wordt berekend is gelijk aan het pensioengevend loon.
De grondslag is gemaximeerd tot 1,5 maal het maximumdagloon sociale verzekering.

Let op
De Fonds-CAO voor SFH is op 31-12-2008 geëindigd. De bijdrage SFH (Stichting Sociaal Fonds Horecabedrijf) wordt per 1 januari 2009 dan ook niet meer door PH&C geïnd. De bijdrage voor 2008 en eerdere heffingsjaren zal uiteraard nog wel worden geïnd. SFH zal voor het horecabedrijf nog wel blijven bestaan.


VAKANTIEWERK
Kinderen en jongeren mogen niet zonder meer werken. In de Arbeidstijdenwet (ATW) en het arbeidsomstandighedenbesluit, dat voortvloeit uit de Arbeidsomstandighedenwet, staan strenge regels. Voor kinderen van 15 jaar of jonger geldt zelfs een arbeidsverbod. Zij mogen alleen bij uitzondering en dan onder strenge voorwaarden werken. Jeugdigen van 16 en 17 jaar mogen wel werken, maar bepaalde werkzaamheden zijn voor hen verboden. Voorlichting en toezicht is altijd noodzakelijk. Op de site van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is specifieke informatie te vinden over het arbeidsverbod en de uitzonderingen daarop voor kinderen tot en met 15 jaar, en over de regels voor jongeren van 16 en 17 jaar. www.szw.nl

NHG LIDMAATSCHAP / Contributie

Wat kost het NHG lidmaatschap?
Het NHG lidmaatschap kost € 365,- per jaar excl. BTW.

Wat houdt de kredietbeperking in?
Op de contributienota staat naast het totaalbedrag aan contributie tevens een bedrag vermeld als kredietbeperking. U mag dit bedrag in mindering brengen indien u de nota binnen 14 dagen betaald. Indien u niet binnen 14 dagen betaalt, geldt een betalingstermijn van 30 dagen na factuurdatum.

Hoe kan ik het lidmaatschap bij het NHG opzeggen?
Opzegging van het lidmaatschap is alleen schriftelijk mogelijk, per aangetekend schrijven,  voor 1 december voorafgaand aan het einde van het lopende kalenderjaar. Het kalenderjaar loopt van 1 januari tot en met 31 december. U ontvangt van het secretariaat binnen 8 dagen na ontvangst van uw opzeggingsbrief een schriftelijke bevestiging van opzegging. Op dat moment is uw lidmaatschap officieel opgezegd en zal dit eindigen per 31 december van dat jaar. Indien opzegging niet tijdig heeft plaatsgevonden, loopt het lidmaatschap door tot het einde van het eerstvolgende verenigingsjaar.

Ik kan nog geen gebruik maken van de NHG-CAO. Heeft het zin om lid te worden?
Ja, u kunt gebruik maken van onze voordeelregeling "Vrienden van het NHG"
U schrijft u in als toekomstig lid en betaalt eenmalig entreegeld van € 50 ,-. Dat hoeft u later niet meer te betalen.  U wordt op de hoogte gehouden van alle NHG- en CAO ontwikkelingen. Uw definitieve lidmaatschap kan ingaan zodra uw overige verplichtingen u  niet meer belemmeren.

Het NHG lidmaatschap geeft u recht op de Schilthuiskorting: een korting op de verplichte bijdrage aan het bedrijfschap horeca. Veelal is deze korting gelijk aan de basiskosten van het NHG lidmaatschap. Kijk hiervoor op de web site bij "Kortingen" Deze korting van het bedrijfschap wordt echter pas toegepast in het volgend jaar.

Hoe kan ik lid van het NHG worden?
U kunt uw bedrijf als lid aanmelden bij het secretariaat van het NHG, zij sturen u deze formulieren. Uw lidmaatschap gaat in zodra u van ons een bevestiging en een lidnummer heeft ontvangen.  Zie hiervoor ook het aanmeldingsformulier op deze web site.

Ik kan nog geen gebruik maken van de NHG-CAO. Heeft het zin om lid te worden?
Ja, u kunt gebruik maken van onze voordeelregeling "Vrienden van het NHG"
U schrijft u in als toekomstig lid en betaalt eenmalig entreegeld van € 50 ,-. Dat hoeft u later niet meer te betalen.  U wordt op de hoogte gehouden van alle NHG- en CAO ontwikkelingen. Uw definitieve lidmaatschap kan ingaan zodra uw overige verplichtingen u  niet meer belemmeren.

Het NHG lidmaatschap geeft u recht op de Schilthuiskorting: een korting op de verplichte bijdrage aan het bedrijfschap horeca. Veelal is deze korting gelijk aan de basiskosten van het NHG lidmaatschap. Kijk hiervoor op de web site bij "Kortingen" Deze korting van het bedrijfschap wordt echter pas toegepast in het volgend jaar.

Hoe kan ik lid van het NHG worden?
U kunt uw bedrijf als lid aanmelden bij het secretariaat van het NHG, zij sturen u deze formulieren. Uw lidmaatschap gaat in zodra u van ons een bevestiging en een lidnummer heeft ontvangen.  Zie hiervoor ook het aanmeldingsformulier op deze web site.

Ik kan nog geen gebruik maken van de NHG-CAO. Heeft het zin om lid te worden?
Ja, u kunt gebruik maken van onze voordeelregeling "Vrienden van het NHG"
U schrijft u in als toekomstig lid en betaalt eenmalig entreegeld van € 50 ,-. Dat hoeft u later niet meer te betalen.  U wordt op de hoogte gehouden van alle NHG- en CAO ontwikkelingen. Uw definitieve lidmaatschap kan ingaan zodra uw overige verplichtingen u  niet meer belemmeren.

Het NHG lidmaatschap geeft u recht op de Schilthuiskorting: een korting op de verplichte bijdrage aan het bedrijfschap horeca. Veelal is deze korting gelijk aan de basiskosten van het NHG lidmaatschap. Kijk hiervoor op de web site bij "Kortingen" Deze korting van het bedrijfschap wordt echter pas toegepast in het volgend jaar.

Hoe kan ik lid van het NHG worden?
U kunt uw bedrijf als lid aanmelden bij het secretariaat van het NHG, zij sturen u deze formulieren. Uw lidmaatschap gaat in zodra u van ons een bevestiging en een lidnummer heeft ontvangen.  Zie hiervoor ook het aanmeldingsformulier op deze web site.

Ik kan nog geen gebruik maken van de NHG-CAO. Heeft het zin om lid te worden?
Ja, u kunt gebruik maken van onze voordeelregeling "Vrienden van het NHG"
U schrijft u in als toekomstig lid en betaalt eenmalig entreegeld van € 50 ,-. Dat hoeft u later niet meer te betalen.  U wordt op de hoogte gehouden van alle NHG- en CAO ontwikkelingen. Uw definitieve lidmaatschap kan ingaan zodra uw overige verplichtingen u  niet meer belemmeren.

Het NHG lidmaatschap geeft u recht op de Schilthuiskorting: een korting op de verplichte bijdrage aan het bedrijfschap horeca. Veelal is deze korting gelijk aan de basiskosten van het NHG lidmaatschap. Kijk hiervoor op de web site bij "Kortingen" Deze korting van het bedrijfschap wordt echter pas toegepast in het volgend jaar.

Hoe kan ik lid van het NHG worden?
U kunt uw bedrijf als lid aanmelden bij het secretariaat van het NHG, zij sturen u deze formulieren. Uw lidmaatschap gaat in zodra u van ons een bevestiging en een lidnummer heeft ontvangen.  Zie hiervoor ook het aanmeldingsformulier op deze web site.

Ik kan nog geen gebruik maken van de NHG-CAO. Heeft het zin om lid te worden?
Ja, u kunt gebruik maken van onze voordeelregeling "Vrienden van het NHG"
U schrijft u in als toekomstig lid en betaalt eenmalig entreegeld van € 50 ,-. Dat hoeft u later niet meer te betalen.  U wordt op de hoogte gehouden van alle NHG- en CAO ontwikkelingen. Uw definitieve lidmaatschap kan ingaan zodra uw overige verplichtingen u  niet meer belemmeren.

Het NHG lidmaatschap geeft u recht op de Schilthuiskorting: een korting op de verplichte bijdrage aan het bedrijfschap horeca. Veelal is deze korting gelijk aan de basiskosten van het NHG lidmaatschap. Kijk hiervoor op de web site bij "Kortingen" Deze korting van het bedrijfschap wordt echter pas toegepast in het volgend jaar.

Hoe kan ik lid van het NHG worden?
U kunt uw bedrijf als lid aanmelden bij het secretariaat van het NHG, zij sturen u deze formulieren. Uw lidmaatschap gaat in zodra u van ons een bevestiging en een lidnummer heeft ontvangen.  Zie hiervoor ook het aanmeldingsformulier op deze web site.

Ik kan nog geen gebruik maken van de NHG-CAO. Heeft het zin om lid te worden?
Ja, u kunt gebruik maken van onze voordeelregeling "Vrienden van het NHG"
U schrijft u in als toekomstig lid en betaalt eenmalig entreegeld van € 50 ,-. Dat hoeft u later niet meer te betalen.  U wordt op de hoogte gehouden van alle NHG- en CAO ontwikkelingen. Uw definitieve lidmaatschap kan ingaan zodra uw overige verplichtingen u  niet meer belemmeren.

Het NHG lidmaatschap geeft u recht op de Schilthuiskorting: een korting op de verplichte bijdrage aan het bedrijfschap horeca. Veelal is deze korting gelijk aan de basiskosten van het NHG lidmaatschap. Kijk hiervoor op de web site bij "Kortingen" Deze korting van het bedrijfschap wordt echter pas toegepast in het volgend jaar.

Hoe kan ik lid van het NHG worden?
U kunt uw bedrijf als lid aanmelden bij het secretariaat van het NHG, zij sturen u deze formulieren. Uw lidmaatschap gaat in zodra u van ons een bevestiging en een lidnummer heeft ontvangen.  Zie hiervoor ook het aanmeldingsformulier op deze web site.

Ik kan nog geen gebruik maken van de NHG-CAO. Heeft het zin om lid te worden?
Ja, u kunt gebruik maken van onze voordeelregeling "Vrienden van het NHG"
U schrijft u in als toekomstig lid en betaalt eenmalig entreegeld van € 50 ,-. Dat hoeft u later niet meer te betalen.  U wordt op de hoogte gehouden van alle NHG- en CAO ontwikkelingen. Uw definitieve lidmaatschap kan ingaan zodra uw overige verplichtingen u  niet meer belemmeren.

Het NHG lidmaatschap geeft u recht op de Schilthuiskorting: een korting op de verplichte bijdrage aan het bedrijfschap horeca. Veelal is deze korting gelijk aan de basiskosten van het NHG lidmaatschap. Kijk hiervoor op de web site bij "Kortingen" Deze korting van het bedrijfschap wordt echter pas toegepast in het volgend jaar.

Hoe kan ik lid van het NHG worden?
U kunt uw bedrijf als lid aanmelden bij het secretariaat van het NHG, zij sturen u deze formulieren. Uw lidmaatschap gaat in zodra u van ons een bevestiging en een lidnummer heeft ontvangen.  Zie hiervoor ook het aanmeldingsformulier op deze web site.

Ik kan nog geen gebruik maken van de NHG-CAO. Heeft het zin om lid te worden?
Ja, u kunt gebruik maken van onze voordeelregeling "Vrienden van het NHG"
U schrijft u in als toekomstig lid en betaalt eenmalig entreegeld van € 50 ,-. Dat hoeft u later niet meer te betalen.  U wordt op de hoogte gehouden van alle NHG- en CAO ontwikkelingen. Uw definitieve lidmaatschap kan ingaan zodra uw overige verplichtingen u  niet meer belemmeren.

Het NHG lidmaatschap geeft u recht op de Schilthuiskorting: een korting op de verplichte bijdrage aan het bedrijfschap horeca. Veelal is deze korting gelijk aan de basiskosten van het NHG lidmaatschap. Kijk hiervoor op de web site bij "Kortingen" Deze korting van het bedrijfschap wordt echter pas toegepast in het volgend jaar.

Hoe kan ik lid van het NHG worden?
U kunt uw bedrijf als lid aanmelden bij het secretariaat van het NHG, zij sturen u deze formulieren. Uw lidmaatschap gaat in zodra u van ons een bevestiging en een lidnummer heeft ontvangen.  Zie hiervoor ook het aanmeldingsformulier op deze web site.

Ik kan nog geen gebruik maken van de NHG-CAO. Heeft het zin om lid te worden?
Ja, u kunt gebruik maken van onze voordeelregeling "Vrienden van het NHG"
U schrijft u in als toekomstig lid en betaalt eenmalig entreegeld van € 50 ,-. Dat hoeft u later niet meer te betalen.  U wordt op de hoogte gehouden van alle NHG- en CAO ontwikkelingen. Uw definitieve lidmaatschap kan ingaan zodra uw overige verplichtingen u  niet meer belemmeren.

Het NHG lidmaatschap geeft u recht op de Schilthuiskorting: een korting op de verplichte bijdrage aan het bedrijfschap horeca. Veelal is deze korting gelijk aan de basiskosten van het NHG lidmaatschap. Kijk hiervoor op de web site bij "Kortingen" Deze korting van het bedrijfschap wordt echter pas toegepast in het volgend jaar.

Hoe kan ik lid van het NHG worden?
U kunt uw bedrijf als lid aanmelden bij het secretariaat van het NHG, zij sturen u deze formulieren. Uw lidmaatschap gaat in zodra u van ons een bevestiging en een lidnummer heeft ontvangen.  Zie hiervoor ook het aanmeldingsformulier op deze web site.

Ik kan nog geen gebruik maken van de NHG-CAO. Heeft het zin om lid te worden?
Ja, u kunt gebruik maken van onze voordeelregeling "Vrienden van het NHG"
U schrijft u in als toekomstig lid en betaalt eenmalig entreegeld van € 50 ,-. Dat hoeft u later niet meer te betalen.  U wordt op de hoogte gehouden van alle NHG- en CAO ontwikkelingen. Uw definitieve lidmaatschap kan ingaan zodra uw overige verplichtingen u  niet meer belemmeren.

Het NHG lidmaatschap geeft u recht op de Schilthuiskorting: een korting op de verplichte bijdrage aan het bedrijfschap horeca. Veelal is deze korting gelijk aan de basiskosten van het NHG lidmaatschap. Kijk hiervoor op de web site bij "Kortingen" Deze korting van het bedrijfschap wordt echter pas toegepast in het volgend jaar.

Hoe kan ik lid van het NHG worden?
U kunt uw bedrijf als lid aanmelden bij het secretariaat van het NHG, zij sturen u deze formulieren. Uw lidmaatschap gaat in zodra u van ons een bevestiging en een lidnummer heeft ontvangen.  Zie hiervoor ook het aanmeldingsformulier op deze web site.

Als ik gedurende het jaar lid word, moet ik dan toch voor het hele jaar contributie betalen?
Nee, u betaalt alleen voor de resterende maanden van het jaar. het NHG lidmaatschapjaar loopt van 1 januari t/m 31 december.

Wat is het rekeningnummer van het NHG?
Het rekeningnummer van het NHG is 510452760
t.n.v. Nederlands Horeca Gilde te Amsterdam

Hoe moet je opzeggen en hoe lang van tevoren moet je opzeggen?
Opzegging kan uitsluitend per aangetekende brief aan het secretariaat, tot uiterlijk 1 december. Daarna bent u weer voor een jaar lid. U ontvangt van ons een schriftelijke bevestiging. Uw opzegging gaat in op 1 januari van het komend jaar.

Waar kun je terecht voor juridische hulp en wat zijn hier de kosten van?
U kunt juridische ondersteuning krijgen van advocatenkantoor Klijn Zeger en Van Osch, gespecialiseerd in arbeidsrecht. KZOadvocaten rekenen het speciaal verlaagd NHG tarief . Bovendien kunt u per jaar gratis 20 minuten telefonisch advies krijgen. Het telefoonnummer kunt u op het secretariaat aanvragen.

Wat betekent kredietbeperking? (staat op de facturen)
Kredietbeperking is een vergoeding voor rente en kosten. Deze hoeft u niet te betalen als u uw rekening betaalt binnen de gestelde termijn.

Wanneer je meerdere vestigingen hebt, moet je dan per vestiging een aparte aanvraag indienen?
Ja, iedere vestiging wordt beschouwd als een zelfstandig bedrijf en moet apart aangemeld worden.

KORTINGEN EN VERZEKERINGEN
Klik op deze link wanneer u meer informatie wil over alle voordelen voor de NHG leden.

Hierbij moet u denken aan de kortingen op de credit-cards, de connectie tussen het NHG en de Arbodienst en vele andere kortingen.

POST
De contributienota's zullen worden verzonden naar het vestigingsadres. Reden hiervan is dat het secretariaat regelmatig post retour ontvangt, omdat blijkt dat de ondernemers nogal eens van adres of administratiekantoor wisselen.
Alle overige correspondentie / nieuwsbrieven zullen verzonden worden aan het door u opgegeven correspondentieadres. Indien de post retour komt, zullen wij het correspondentieadres aanpassen in het vestigingsadres.

ALGEMEEN
Leeftijdgrenssticker (alcohol)

In de Drank- en Horecawet staat dat de leeftijdsgrenzen voor de aankoop van alcoholhoudende dranken aangegeven dienen te worden bij de in- en uitgang en bij de verkooppunten. Dit zijn de bekende stickers waarop de leeftijdsgrenzen staan aangegeven. Indien u stickers wenst te bestellen, kunt u tot maximaal 6 stuks kosteloos bestellen bij:
STIVA
Benoordenhoutseweg 22-23
2596 BA Den Haag
Telnr: + 31 70 3142480
Fax: + 31 70 3142481